Không chỉ tìm kiếm những bộ phim đầu tay, Liên hoan phim Điện ảnh Trẻ 2026 (Youth CineFest 2026) đang cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý với điện ảnh trẻ, dó là mở rộng không gian sáng tạo, đưa tác phẩm ra khỏi phạm vi giảng đường và quan trọng hơn, tạo một chiếc cầu nối để người làm phim trẻ bước vào hệ sinh thái điện ảnh chuyên nghiệp.
Trong đời sống điện ảnh, một liên hoan phim dành cho người trẻ không khó để bắt đầu, nhưng để trở thành một điểm hẹn có ý nghĩa lại là câu chuyện khác. Youth CineFest 2026 gây chú ý trước hết bởi nơi khởi xướng: Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM, một địa chỉ đào tạo nghệ thuật có lịch sử từ năm 1976-1977 và hiện tiếp tục đào tạo các chuyên ngành đặc thù như đạo diễn điện ảnh – truyền hình, quay phim, diễn viên…
Vì vậy, việc nhà trường tổ chức một liên hoan phim nhân dấu mốc 50 năm sự nghiệp đào tạo không đơn thuần là thêm một sân chơi cho sinh viên. Đáng nói hơn, đó là động thái đưa những giá trị đã được tích lũy trong giảng đường bước ra đời sống điện ảnh, nơi một ý tưởng chỉ thực sự có giá trị khi có khả năng được hoàn thiện, trình chiếu, đối thoại và tìm thấy con đường đến với công chúng.
Khi một trường điện ảnh mở cửa bước ra thị trường
Điểm sáng đầu tiên của Youth CineFest nằm ở chính triết lý tổ chức. Với chủ đề “Tự do – Mở khung hình – Phóng tầm mắt”, liên hoan không đặt người làm phim trẻ vào một chiếc khuôn thẩm mỹ duy nhất. Ngược lại, tính thể nghiệm được khuyến khích từ góc nhìn, ngôn ngữ hình ảnh, tỷ lệ khung hình cho đến cấu trúc kể chuyện.
Đây là lựa chọn đáng chú ý, bởi với điện ảnh trẻ, điều cần thiết đôi khi không phải là một công thức thành công, mà là cơ hội để thử, sai, tìm ra tiếng nói riêng và học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn nghệ thuật của mình.
Youth CineFest 2026 tiếp nhận phim truyện ngắn và phim tài liệu dưới 30 phút, hoàn thành từ năm 2024 đến 2026, dành cho sinh viên và cựu sinh viên tốt nghiệp không quá ba năm của các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn TP.HCM. Từ 35-50 tác phẩm sơ loại, Hội đồng giám khảo sẽ chọn khoảng 15-20 phim vào vòng tranh giải chính thức.
Nhưng nếu chỉ dừng ở việc tuyển phim, chấm giải và trao cúp, Youth CineFest sẽ không khác nhiều so với một cuộc thi phim sinh viên. Điều làm liên hoan này đáng quan tâm hơn nằm ở phần “sau giải thưởng”.
Các tác phẩm chung khảo dự kiến được trình chiếu miễn phí tại hệ thống CGV và rạp của nhà trường trong tuần lễ từ ngày 26 đến 30/9/2026, đi cùng các phiên Q&A giữa ê-kíp và khán giả. Những bộ phim vốn có nguy cơ chỉ tồn tại trong ổ cứng cá nhân vì thế có cơ hội được nhìn thấy trên màn ảnh rộng và được đặt vào một cuộc đối thoại thực sự.
Quan trọng hơn, Chợ dự án (Pitching Session) mở một cánh cửa khác, đưa các tác giả trẻ gặp trực tiếp khoảng 10-15 nhà sản xuất, hãng phim và quỹ đầu tư. Một số dự án tiềm năng có thể tiếp cận hỗ trợ thiết bị hậu kỳ hoặc nguồn vốn sản xuất.
Đó chính là ranh giới giữa một cuộc thi và một hệ sinh thái. Một bên trao phần thưởng cho tác phẩm đã hoàn thành; bên kia cố gắng giúp những ý tưởng tiếp theo có cơ hội được sinh ra.
Sự xuất hiện của những người đi trước làm nên một “bệ phóng” khác
Một liên hoan phim trẻ muốn đi xa không thể chỉ có người trẻ. Nó cần những người từng trải qua nghề, hiểu những khoảng cách giữa một bộ phim trên giấy và một bộ phim có thể bước vào đời sống.
Youth CineFest đang nhận được sự đồng hành của nhiều nhà làm phim, đạo diễn, nghệ sĩ tên tuổi, trong đó có Đạo diễn NSƯT Hồ Ngọc Xum, Đạo diễn NSƯT Đào Bá Sơn, Đạo diễn NSƯT Đặng Lưu Việt Bảo, Đạo Diễn NSƯT Đào Anh Dũng, Đạo diễn Lê Khắc Hoài Nam, Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cùng nhiều gương mặt nổi tiếng xuất thân từ chính mái trường này.
Đáng chú ý, mạng lưới Đại sứ và đồng hành truyền thông có sự góp mặt của NSND Trịnh Kim Chi, diễn viên Quyền Linh, NSƯT Hạnh Thúy, NSƯT Kim Tuyến cùng nhiều nghệ sĩ, đạo diễn và nhà sản xuất là cựu sinh viên. Sự hiện diện ấy mang một ý nghĩa vượt khỏi yếu tố tên tuổi. Với một người làm phim trẻ, được đứng trong cùng một không gian nghề nghiệp với những người đã có nhiều năm kinh nghiệm có thể quan trọng không kém một giải thưởng. Đó là cơ hội quan sát, hỏi, tranh luận và hình dung rõ hơn con đường mình sẽ đi.
Ở góc độ này, Youth CineFest còn có một tài sản mà không phải liên hoan phim trẻ nào cũng dễ dàng sở hữu, đó là ký ức nghề nghiệp được truyền lại từ thế hệ trước.
Một ngôi trường có lịch sử đào tạo lâu năm không chỉ trao cho thế hệ sau kiến thức. Nó còn sở hữu một mạng lưới cựu sinh viên đang hoạt động trong nhiều vị trí của ngành. Khi mạng lưới ấy quay trở lại đồng hành với thế hệ trẻ, khoảng cách giữa “người học” và “người làm nghề” được rút ngắn đáng kể.
Nhà trường cũng đang cho thấy một định hướng rõ ràng là biến môi trường đào tạo thành nơi kết nối với thực tiễn sản xuất. Đây là hướng đi phù hợp với chính đặc thù của điện ảnh, một lĩnh vực mà năng lực sáng tạo luôn phải song hành với khả năng sản xuất, hợp tác, vận hành dự án và tiếp cận khán giả.
Từ một liên hoan phim của trường đến một điểm hẹn của điện ảnh trẻ TP.HCM
Điểm đáng kỳ vọng nhất của Youth CineFest có lẽ nằm ở tham vọng tạo ra một chu trình tương đối hoàn chỉnh: học – làm phim – trình chiếu – đối thoại – pitching – kết nối thị trường.
Các workshop và tọa đàm chuyên môn, đặc biệt chương trình “Điện ảnh trẻ TP.HCM trên bản đồ LHP Quốc tế”, tiếp tục mở rộng câu chuyện từ kỹ năng làm phim sang năng lực hội nhập. Đây là bước cần thiết nếu điện ảnh trẻ TP.HCM muốn nhìn xa hơn phạm vi một sân chơi nội bộ. Bởi một bộ phim trẻ chỉ thật sự trưởng thành khi người làm phim hiểu rằng thế giới không chỉ hỏi “bạn kể câu chuyện gì?”, mà còn hỏi “bạn kể nó bằng ngôn ngữ nào?”, “bộ phim có bản sắc gì?” và “nó có thể đối thoại với khán giả bên ngoài biên giới Việt Nam hay không?”.
Trong bối cảnh TP.HCM là thành viên Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, việc hình thành một không gian kết nối điện ảnh trẻ với các nguồn lực sáng tạo, nhà sản xuất, nhà đầu tư và công chúng cũng mở ra một câu chuyện lớn hơn về vai trò của điện ảnh trong đời sống đô thị. Theo thông tin từ ban tổ chức, Youth CineFest có sự phối hợp, đồng hành của Văn phòng UNESCO tại Việt Nam cùng các đối tác và mạng lưới truyền thông.
Từ góc nhìn đó, 100 triệu đồng tổng giá trị giải thưởng có thể không phải điều đáng nói nhất. Giá trị lớn hơn nằm ở những gì có thể xảy ra sau khi giải thưởng được trao: một dự án được tiếp tục sản xuất, một đạo diễn trẻ tìm được nhà sản xuất, một bộ phim được khán giả biết đến, hoặc một tác giả lần đầu tiên nhận ra rằng tiếng nói điện ảnh của mình có thể bước ra khỏi lớp học. Và đây cũng là nơi chủ đề “Tự do – Mở khung hình – Phóng tầm mắt” trở nên có sức nặng. “Tự do” không chỉ nằm trong cách đặt máy quay hay kể một câu chuyện. Đó còn là tự do bước ra khỏi vùng an toàn; “mở khung hình” không chỉ là mở rộng trường nhìn của một cú máy, mà là mở rộng tư duy nghề nghiệp; còn “phóng tầm mắt” là nhìn điện ảnh trẻ trong một không gian lớn hơn biên giới của nhà trường. Youth CineFest 2026 vì thế đáng được nhìn như một thử nghiệm về cách một cơ sở đào tạo có thể tự mình tạo thêm một mắt xích cho ngành công nghiệp mà mình đang góp phần đào tạo nhân lực.
Nếu giữ được tinh thần cởi mở, thực chất và kết nối xuyên suốt từ tác phẩm đến thị trường, liên hoan có thể trở thành nhiều hơn một sự kiện kỷ niệm 50 năm. Nó có thể trở thành một địa chỉ để mỗi năm, điện ảnh TP.HCM nhìn thấy những gương mặt mới, những cách kể mới và cả những câu hỏi mới về tương lai của điện ảnh.
Dễ thấy, một nền điện ảnh không chỉ được đo bằng số lượng phim được sản xuất hay doanh thu phòng vé. Nó còn được đo bằng khả năng liên tục phát hiện những người dám nhìn thế giới theo một cách khác. Có lẽ đó cũng chính là điều sáng nhất mà một liên hoan phim dành cho người trẻ có thể mang lại, không chỉ tìm ra những bộ phim mới, mà mở đường cho những tiếng nói điện ảnh mới.
Trương Quốc Phong
